Wat
een leuke excursie was het weer, met vooral een zeer gezellige nazit in De
Balie. Veel geleerd over Griekse en Romeinse Goden, hun gedrag, hun verhalen en
de geschiedenis van hun oorsprong. In vele verhalen gaat het er ruig aan toe,
met veel moord en seks. Zo ook bij Ovidius. Omdat je vaak door de bomen het
bos niet meer ziet heb ik een kleine samenvatting gemaakt van de Metamorfosen,
en de goden, nimfen en mensen die we op de kunstwerken van deze tentoonstelling
hebben gezien, dat leek mij handig bij het bekijken van de foto’s.
“Metamorfosen” van de Romeinse dichter Ovidius is een van de meest invloedrijke werken uit de westerse literatuurgeschiedenis. Dit epische gedicht, geschreven rond het jaar 8 n.Chr., beschrijft de geschiedenis van de wereld vanaf het ontstaan tot aan de tijd van Ovidius zelf, aan de hand van verhalen over gedaanteverwisselingen. Het centrale thema is verandering (metamorfose). Mensen, goden en nimfen veranderen in dieren, planten, bomen, sterren of stenen, vaak als gevolg van passie, straf of goddelijke tussenkomst.
In
de Metamorfosen wordt oppergod Jupiter (de Romeinse tegenhanger van de
Griekse Zeus) neergezet als een personage met een onverzadigbare en vaak
destructieve seksuele drift. Zijn lust is een van de belangrijkste motoren
achter de vele transformaties in het epos. Om zijn doelen te bereiken en de
jaloezie van zijn vrouw Juno te ontlopen, neemt Jupiter voortdurend andere
gedaanten aan. Terwijl Jupiter zelf zelden consequenties ervaart voor zijn
gedrag, lijden zijn slachtoffers enorm. Zij worden vaak gestraft door een
jaloerse Juno
- · Apollo en Daphne: De nimf Daphne verandert in een laurierboom om aan de liefde van Apollo te ontsnappen.
- ·
Narcissus en Echo: De ijdele Narcissus verandert in een
bloem nadat hij verliefd is geworden op zijn eigen spiegelbeeld. Echo wordt verliefd op hem
- · Io: De geliefde van Jupiter die door hem in een koe wordt veranderd om de jaloezie van Juno te ontlopen.
- ·
Jupiter vermomt zich als zwaan om de Spartaanse
koningin Leda te verleiden, wat leidt tot de geboorte van de
beeldschone Helena van Troje.
- · Jupiter dringt in de vorm van een gouden regen de kamer van de opgesloten Danaë binnen, waarna zij bevalt van de held Perseus.
- · Pygmalion: Deze beeldhouwer wijst echte vrouwen af en creëert een ivoren standbeeld waarop hij verliefd wordt. Zijn lust is zo sterk dat hij het beeld kust en ermee vrijt, waarna de godin Venus het beeld tot leven wekt als de beeldschone Galatea.
- · De godin Latona, moeder van Apollo en Diana verandert wrede boeren in kikkers als straf omdat ze haar verhinderden uit een vijver te drinken.
- · Arachne was geen godin, maar een sterfelijke weefster uit de Griekse mythologie die door de godin Athena (Minerva bij de Romeinen) in een spin werd veranderd. Ze staat symbool voor menselijke hoogmoed tegenover de goden. (Ze dacht dat ze beter kon weven dan Athena/Minerva)
De expositie in het Rijks belicht de enorme invloed van Ovidius op de beeldende kunst door de eeuwen heen, met thema's als liefde, lust, jaloezie en wraak. Het duizelt je van de verhalen van overspel, iedereen “doet het met elkaar”, ongeacht de familiebanden maar dat maakt niet uit bij de Griekse en Romeinse goden. Tegenwoordig is er een kritische verschuiving: wat vroeger als 'erotische mythologie' werd gezien, wordt nu benoemd als seksueel geweld.
De moderne blik richt zich vooral op het perspectief van het slachtoffer: In plaats van de 'slimme list' van een god (zoals Jupiter), staat nu veel meer het trauma van de vrouw centraal. De metamorfose wordt vaak gezien als een laatste, wanhopige vlucht of een manier waarop de dader het slachtoffer letterlijk de mond snoert. In het onderwijs en bij tentoonstellingen (zoals nu in het Rijksmuseum) wordt expliciet gewaarschuwd voor de gewelddadige aard van de teksten.
Voor ons foto album: KLIK HIERRRR
Veel Clubleden hebben gevraagd naar de website van een van onze gidsen Michel Didier:
Hier klikken naar Michel
.png)
